السيد أحمد الهاشمي ( مترجم وشارح : حسن عرفان )

13

جواهر البلاغة ( فارسى )

4 - أداة التشبيه : هى اللفظ الّذى يدلّ على التشبيه و يربط المشبّه بالمشبّه به و قد تذكر الأداة فى التشبيه و قد تحذف نحو : كان على عليه السّلام فى رعيّته كالميزان فى العدل و كان فيهم كالوالد فى الرّحمة و العطف . اركان و بنيادهاى تشبيه چهار تاست : 1 - مشبّه : آن چيزى است كه پيوستنش به چيز ديگر خواسته مىشود . 2 - مشبّه‌به : آن چيزى است كه مشبّه‌به آن ملحق مىگردد و اين دو ركن ، دو طرف تشبيه ناميده مىشود . 3 - وجه شبه : و آن صفتى است كه در مشبّه و مشبّه‌به اشتراك دارد و در مشبّه‌به قويتر از مشبّه است . اين وجه شبه گاهى ذكر مىشود و گاهى حذف مىگردد به گونه‌اى كه توضيح آن خواهد آمد . 4 - ادات تشبيه : و آن لفظ ويژه‌اى است كه بر تشبيه دلالت مىكند و مشبّه را به مشبّه‌به پيوند مىدهد . ادات تشبيه گاهى در تشبيه ذكر مىشود و گاهى حذف مىگردد . مثل : كان على عليه السّلام فى رعيّته كالميزان فى العدل و كان فيهم كالوالد فى الرحمة و العطف . على عليه السّلام در ميان زيردستانش چونان ترازو در عدالت ، و بسان پدر در رحمت و محبت بود . توجه كنيد اين جمله مثال براى ذكر ادات تشبيه است . ادات تشبيه « ك » بر سر « الميزان » و « الوالد » است . تمرين على التشبيه و بيان أركانه الأربعة أنت كالوردة لمسا و شذا * جادها الغيث على غصن نضر « 1 » تو چونان گل سرخى از جهت لمس و بو ، گلى كه باران بر شاخهء شاداب به او نيكويى بخشيده است . انّما النّاس كالسّوائم فى الرّز * ق سواء جهولهم و العليم « 2 »

--> ( 1 ) - « انت » : مشبّه ، « وردة » : مشبّه‌به ، لمس و بو ( لمسا و شذا ) : وجه شبه ، « ك » : ادات تشبيه . ( 2 ) - « الناس » : مشبّه ، « سوائم » : مشبّه‌به ، « فى الرّزق » : وجه شبه ، « ك » : ادات تشبيه .